مرحوم آیت الله طالقانی درسال1289 هجری شمسی دیده به جهان گشود، اودرخانواده ای اهل علم و فضیلت ودارای روحیات انقلابی و ضد ظلم رشد نمود وبرای نخستین بار در مکتب پدرش ابولحسن آغاز به یادگیری مفاهیم اسلامی ودرس تقوا کرد. همان کس که امام (ره) از او به سر آمد پرهیزکاران یاد می کند. اوتحصیلات دینی خودرا در مدارس رضویه و فیضیه قم به پایان رساند. آیت الله طا لقانی درزمان طلبگی آشنایی فراوانی با امام (ره)داشت وروابط متقابل آن دو، بسیاری رادر شگفتی افکنده بود. مرحوم آیت الله طالقانی موفق به کسب اجازه نامه اجتهاد از مرجع بزرگ آن ، روز آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی گردیده است و بعد از اتمام تحصیلات به تهران آمد ودر مدرسه شهید مطهری (سپهسالار سابق) به تدریس علوم دینی مشغول شد. درسال 1318 برای اولین بار خشم خویش را نسبت به رژیم و دستگاه حکومتی ،با دادن یک اعلامیه در رابطه با کشف حجاب ابراز کرد ودر پی آن دستگیر و زندانی شد. پس از شهریور1320 ، با تشکیل گروههای گوناگون سیاسی ، مبارزه را به طور رسمی آغاز کرد ، اما طولی نکشید که این دوران را وقفه ای پیش آمد ، چرا که پس از کودتای 28 مرداد سال 1332 ، ساواک ، مرحوم طالقانی را به جرم مخفی کردن نواب صفوی در خانه اش، دستگیر، و به زندان افکند، اما این دستگیری کوتاه و موقت بود و بزودی آزاد و فعالیت دوباره را آغاز کرد. مرحوم طالقانی در کنگره جهانی شعوب المسلمین که در کراچی تشکیل می شد شرکت کرد و نیز در کنگره اسلامی قدس که سالی یکبار تشکیل می گردید دوبار در مقام ریاست هیئت نمایندگی ایران به بیت المقدس سفر کرد .

ترتیب یافتن " دار التقریب بین المذاهب الاسلامیه" که در زندگی تشیع و تسنُن سهمی بسزا داشته ،یکی از بزرگترین اقدامات قرن اخیر بشمار می رود. آبت الله طالقانی به نمایندگی مرحوم آیت الله العظمی بروجردی(ره) برای رساندن پیام ایشان به شیخ شلتوت – هم او که جواز تقلید راصادر کرد-

به آن دیار سفر نمود. آیت الله طالقانی در جریان نهضت ملی شدن صنعت نقت ایران مبارزات ارزنده ای داشت و تلاشهای فراوانی در جهت رهانیدن حقوق ملت مسلمان ایران از چنگال استعمارگران چپاول پیشه انجام داد. پس از شکل گیری نهضت روحانیت به رهبری امام خمینی (ره) در سال 1341 و طرح مسائلی چون انجمنهای ایالتی وولایتی و انقلاب باصطلاح سفید، به پیروی از امام (ره) به مخالفت با رژیم پرداخت وبه دلیل فعالیتهای زیاد در همان سال به زندان افتاد و پس از آزادی مجدد در سال 1342 در ارتباط با وقایع 15 خرداد دستگیر و به ده سال زندان محکوم شد. آیت الله طالقانی در زندان نیز دست ازمبارزه و ارشاد بر نداشت، رفتار و گفتار مناسبش حتی روی ماموران زندان اثر مثبت گذاشت ودر پی همین تلاشهای فرهنگی و تبلیغی بود که در زندان ، با نوشتن تفسیر " پرتوی از قرآن " سعی در آشنا کردن افراد به عظمت و سازندگی قرآن کرد . ایشان درباره خود می گوید:

 "من پیش از اینکه در کسوت یک سیاستمدار متعارف و معمول باشم یک شاگرد کوچک مکتب قرآن و معلم قرآنم" . زندانی شدن مرحوم آیت الله طالقانی در این مرحله بیش از4 سال طول نکشید ودر سال 1346 به واسطه فشارهای داخلی و خارجی بررژیم شاه از زندان آزاد شد. وبعد از آزادی مبارزه را همچون گذشته ادامه داد ودر آستانه سال 1350 همزمان با برگزاری جشنهای 2500 ساله شاهنشاهی دستگیر و به مدت سه سال در زابل و 18 ماه در بافت کرمان در بدترین شرایط به حالت تبعید بسر برد. در سال 1345 مجدداَ به دست ساواک گرفتار شده و به ده سال زندان محکوم گردید.

آیت الله طالقانی دردوران انقلاب اسلامی ، پس از آزادی از زندان نهایت تلاش خود را در جهت پیروزی انقلاب نمود وپس از پیروزی به ریا ست شورای انقلاب اسلامی برگزیده شد ودر انتخابات مجلس خبرگان قانونگذاری (12 مرداد 1358) از سوی مردم تهران به عنوان نماینده انتخاب شد.

در اوایل مرداد 1358 از سوی امام خمینی(ره) مامور تشکیل نماز جمعه تهران شد واولین وباشکوهترین نماز جمعه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در پنجم مردادبه امامت ایشان در دانشگاه تهران برگزار گردید . بعد از انتصاب به عنوان امام جمعه تهران ، موفق به برگزاری پنج نماز جمعه شد که آخرین نماز جمعه به مناسبت فرا رسیدن سالگرد جمعه خونین 17شهریور در بهشت زهرا و کنار مزار شهدا برگزار شد . سرانجام در سحرگاه نوزدهم شهریور سال 1358 این عالم مجاهد پس از سالها فعالیتهای علمی ومبارزات سیا سی علیه رژیم ستمشاهی وعمری تلاش خستگی ناپذیر در راه پیاده کردن احکام اسلام ، در اثر سکته قلبی دار فانی راو داع گفت و به دیدار معبود شتافت . روحش شاد.